7 ข้อควรรู้ ทำไมคนออกกำลังกายเป็นประจำ ถึงมี Tg ต่ำ แต่ LDL สูง …หรือ ออกกำลังกายเยอะไป ไม่ดี ?
1. ไม่ใช่เพราะ "ออกกำลังกายเยอะไป" แต่เป็นสัญญาณของระบบเผาผลาญที่ฟิต (Metabolic Health)
ภาวะ Triglycerides (Tg) ต่ำ แต่ LDL สูง พบได้บ่อยมากในคนที่ออกกำลังกายเป็นประจำและควบคุมอาหารดี รูปแบบนี้ไม่ได้เกิดจากการบาดเจ็บหรือออกกำลังกายเกินขีดจำกัด (Overtraining) แต่เป็นผลจากการที่ร่างกายปรับตัวให้เผาผลาญไขมันได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด
2. การออกกำลังกายสลาย Tg ไปใช้อย่างรวดเร็ว
การวิ่ง คาร์ดิโอ หรือการเวทเทรนนิ่งอย่างสม่ำเสมอ จะกระตุ้นเอนไซม์ Lipoprotein Lipase (LPL) ทำให้ร่างกายดึงไตรกลีเซอไรด์ในกระแสเลือดไปดักเผาผลาญเป็นพลังงานให้กล้ามเนื้ออย่างรวดเร็ว ค่า Tg จึงกดต่ำลงมาอยู่ในระดับดีเยี่ยม (มักจะต่ำกว่า 60-70 mg/dL)
3. เมื่อ Tg ลดลง "ซากรถขนส่ง" ที่เหลืออยู่คือ LDL
ตับจะปล่อยพาหนะที่ชื่อ VLDL ออกมาเพื่อขนส่งทั้ง Tg และ Cholesterol ไปให้ร่างกาย เมื่อกล้ามเนื้อดึง Tg ออกไปใช้อย่างรวดเร็วและหมดเกลี้ยง สิ่งที่หลงเหลืออยู่ในกระแสเลือดจาก VLDL ก็จะกลายสภาพเป็น LDL การที่ LDL สูงขึ้นจึงเป็นเพียงผลพลอยได้จากการขนส่งพลังงานที่เข้มข้น
4. LDL ของคนออกกำลังกาย เป็นชนิดอนุภาคใหญ่และปลอดภัย (Large Buoyant LDL)
LDL มีหลายขนาด ในคนทั่วไปที่ไม่ออกกำลังกายและทานน้ำตาลสูง LDL มักจะเป็นชนิด Small Dense LDL (ขนาดเล็ก แน่น แทรกอุดผนังหลอดเลือดง่าย) แต่ในคนออกกำลังกายที่ Tg ต่ำ ค่า LDL ที่สูงเกือบทั้งหมดจะเป็น Large Buoyant LDL (อนุภาคใหญ่ เบา ลอยตัวดี ไม่แทรกเข้าผนังหลอดเลือด)
5. ความเสี่ยงอุดตันต่ำมาก หากดูจากอัตราส่วน Tg / HDL
การประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจไม่ได้ดูที่ LDL เดี่ยวๆ แต่นำค่า Tg หารด้วย HDL หากคำนวณแล้วได้ น้อยกว่า 1.5 - 2.0 (ซึ่งคนออกกำลังกายมักจะได้ค่าน้อยกว่า 1.0) แสดงว่าสภาพแวดล้อมในหลอดเลือดไม่มีการอักเสบ และไขมันที่มีอยู่เป็นชนิดปลอดภัย
6. ร่างกายสวิตช์มาใช้ไขมันเป็นพลังงานหลัก (Fat-Adapted)
เมื่อร่างกายฟิต มวลกล้ามเนื้อดี และมีความไวต่ออินซูลินสูง ร่างกายจะดึงไขมันมาใช้เป็นเชื้อเพลิงตลอดเวลาแม้กระทั่งตอนพัก ตับจึงต้องหมุนเวียนคอเลสเตอรอลและไขมันในกระแสเลือดมากขึ้น เพื่อให้มีพลังงานพร้อมใช้งานเสมอ ส่งผลให้ตัวเลข LDL บนกระดาษตรวจเลือดดูสูงกว่าคนทั่วไป
7. สิ่งที่ต้องระวังจริง ไม่ใช่ LDL สูง แต่คือ "ภาวะอักเสบ" และ "การพักผ่อน"
LDL จะกลายเป็นอันตรายก็ต่อเมื่อเกิด Oxidation จากความเครียด การนอนไม่พอ หรือการอักเสบในร่างกาย หากคุณออกกำลังกายอย่างเหมาะสม มีวันพัก (Rest day) นอนหลับเพียงพอ ค่า LDL ที่สูงในบริบทนี้จึงไม่ใช่เรื่องน่ากังวล แต่คือเครื่องหมายแสดงความฟิตของระบบเผาผลาญ
#จัดไป
