8 เบื้องหลัง ความสำเร็จของบริษัทเกาหลี ที่เปลี่ยนจากประเทศล้าหลังเป็นเศรษฐกิจชั้นนำของโลกได้ใน Generation เดียว
การก้าวกระโดดของเกาหลีใต้จากประเทศที่บอบช้ำจากสงคราม ย่ำแย่จนยากจนติดอันดับโลกในทศวรรษ 1960 มาเป็นประเทศเศรษฐกิจชั้นนำและมหาอำนาจทางเทคโนโลยีในปัจจุบัน ถือเป็นปรากฏการณ์มหัศจรรย์ที่เรียกกันว่า "ปาฏิหาริย์แห่งแม่น้ำฮัน" (Miracle on the Han River)
เบื้องหลังที่ทำสำเร็จได้ในเวลาเพียง Generation เดียว (ประมาณ 30-40 ปี) ประกอบด้วย 8 ปัจจัยหลักสำคัญ ดังนี้ครับ
1. การปูพื้นฐานด้วย "แผนพัฒนาเศรษฐกิจ 5 ปี" (Five-Year Plans)
รัฐบาลภายใต้การนำของนายพล ปาร์ค จุงฮี (Park Chung-hee) ในอดีต เลือกที่จะ "ติดกระดุมเม็ดแรกให้ถูก" โดยการวางแผนพัฒนาเศรษฐกิจระยะยาวอย่างเป็นระบบและยืดหยุ่น เริ่มต้นจากการส่งออกอุตสาหกรรมเบา (สิ่งทอ, ของเด็กเล่น) ในช่วงแรก เพื่อสะสมทุน จากนั้นเปลี่ยนผ่านสู่การเน้นหนักในอุตสาหกรรมหนักและเคมีภัณฑ์ (HCI) และขยับสู่เทคโนโลยีขั้นสูงตามลำดับ การมีทิศทางที่ชัดเจนทำให้ประเทศไม่หลงทาง
2. รัฐบาลดันหลังเอกชน จับมือกลุ่ม "แชโบล" (Chaebol)
สูตรสำเร็จที่ขัดกับหลักการตลาดเสรีทั่วไปคือ รัฐบาลเกาหลีใต้ไม่ได้ปล่อยให้เอกชนโตตามยี่ห้อ แต่ทำการเลือกและปั้นกลุ่มธุรกิจครอบครัวขนาดใหญ่ที่เรียกว่า "แชโบล" (เช่น Samsung, Hyundai, LG) โดยรัฐให้สิทธิพิเศษทางภาษีและให้เงินกู้ดอกเบี้ยต่ำเป็นพิเศษ (Policy Loan) แต่มีข้อแม้ว่า "ต้องทำยอดขายและส่งออกตามเป้าหมายของรัฐ" ใครทำสำเร็จจะได้ทุนไปขยายกิจการต่อ ใครแพ้จะถูกตัดสิทธิ์
3. นโยบายมุ่งเน้นการส่งออก (Outward-Looking Strategy)
เนื่องจากตลาดภายในประเทศของเกาหลีใต้ในเวลานั้นค่อนข้างเล็กและประชาชนยังยากจน รัฐบาลจึงเปลี่ยนทิศทางแบบหักดิบจากการผลิตเพื่อทดแทนการนำเข้า (Import Substitution) มาเป็น การผลิตเพื่อส่งออกไปทั่วโลก เป็นหลัก บังคับให้บริษัทท้องถิ่นต้องปรับปรุงคุณภาพสินค้าให้ผ่านเกณฑ์และแข่งขันในเวทีสากลได้อย่างรวดเร็ว
4. ไม่มีทรัพยากร จึงยอมเทหมดตักเพื่อ "ลงทุนในมนุษย์"
เกาหลีใต้เป็นประเทศที่แทบไม่มีทรัพยากรธรรมชาติเลย สิ่งเดียวที่พวกเขามีคือ "ประชากร" รัฐบาลจึงทุ่มงบประมาณมหาศาลไปกับการปฏิรูปการศึกษา สร้างวินัย เรียนหนัก และเน้นการพัฒนาฝีมือแรงงานเพื่อป้อนสู่อุตสาหกรรม การันตีด้วยอัตราการเข้าศึกษาต่อในระดับมหาวิทยาลัยและสายอาชีพที่เติบโตอย่างก้าวกระโดด เพื่อรองรับอุตสาหกรรมที่เปลี่ยนไป
5. ตั้งสถาบันวิจัยระดับชาติ ช้อนซื้อและต่อยอดเทคโนโลยี
เกาหลีไม่ได้เน้นการคิดค้นขึ้นมาเองตั้งแต่ศูนย์ในช่วงแรก แต่ใช้แนวคิด "เรียนรู้ ดัดแปลง และพัฒนาต่อยอด" โดยรัฐบาลจัดตั้งสถาบันสำคัญอย่าง KAIST (สถาบันขั้นสูงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเกาหลี) ในปี 1971 ทำหน้าที่รับการถ่ายทอดเทคโนโลยีจากตะวันตกและญี่ปุ่น นำมาแกะสูตร พัฒนาให้ดีกว่า และขายในราคาที่ถูกกว่า
6. วัฒนธรรมและจิตวิญญาณแบบ "ปัลลี ปัลลี" (เร็วๆ ไวๆ) และความเข้มงวด
สภาพสังคมที่ต้องดิ้นรนจากความอดอยากและภัยสงคราม หล่อหลอมให้คนเกาหลีใต้มีวัฒนธรรม "ปัลลี ปัลลี" (Ppalli-Ppalli) หรือความรักความรวดเร็วในการทำงาน บวกกับความชาตินิยมที่รุนแรงและความมีวินัยสูงมาก แรงงานเกาหลีใต้ในยุคนั้นทำงานหนักเป็นอันดับต้นๆ ของโลกเพื่อกอบกู้เกียรติยศของชาติและครอบครัว
7. เงินทุนสนับสนุนและการช่วยเหลือจากต่างประเทศ
ปฏิเสธไม่ได้ว่าปัจจัยภายนอกและภูมิรัฐศาสตร์มีส่วนสำคัญ เกาหลีใต้ได้รับเงินช่วยเหลือ ทุนทรัพย์ และการสนับสนุนทางเทคโนโลยีจำนวนมหาศาลจากสหรัฐอเมริกา (เนื่องจากเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญในยุคสงครามเย็น) และการปรับความเข้าใจทางการทูตกับญี่ปุ่น ซึ่งทำให้มีกระแสเงินทุนไหลเข้ามาขับเคลื่อนโครงสร้างพื้นฐานในช่วงตั้งไข่
8. พลิกวิกฤตต้มยำกุ้งสู่ "ยุทธศาสตร์ AI และ Soft Power"
เมื่อเผชิญวิกฤตการเงินเอเชียปี 1997 เกาหลีใต้เกือบล้มละลายและต้องกู้เงินจาก IMF แต่พวกเขาใช้โอกาสนี้ในการ "ล้างกระดานและปฏิรูปเชิงลึก" โดยลดการผูกขาดของกลุ่มแชโบลบางส่วน เพิ่มความโปร่งใส เปลี่ยนผ่านประเทศเข้าสู่ยุคดิจิทัล และหันมาส่งออกวัฒนธรรมผ่านนโยบาย Hallyu (Korean Wave) ผสมผสานนวัตกรรมฮาร์ดแวร์ (เช่น Semiconductor) และคอนเทนต์เข้าด้วยกันจนกลายเป็นเศรษฐกิจสร้างสรรค์ยุคใหม่
#จัดไป
